هیومیک اسید ، زیرخاکی صنعت کشاورزی

گیاهان و جانورانی که سال‌های خیلی دور زیر خاک مدفون شده‌اند، طی فرآیندهایی و تحت تأثیر نور، رطوبت و گرما، به گنجینه‌ای از مواد غنی از عناصر معدنی و آلی تبدیل می‌شوند. اسید هیومیک یکی از همین مواد است، که به همراه اسید فولیک، محصول نهایی تجزیه اجساد گیاهان و حیوانات بوده و از ته‌نشست‌های متعلق به دوران ماقبل تاریخ به‌دست می‌آیند.

این اسیدهای ارگانیک و با ارزش، پتانسیل بالایی در تقویت و غنا بخشیدن به خاک و همچنین بالا بردن کیفیت محصولات کشاورزی دارند

.

هیومیک اسید چیست؟


اگر بخواهیم دقیق‌تر و از منظر علم به هیومیک اسید نگاه کنیم، باید بگوییم که این ترکیب فوق‌العاده از گیاه‌دار شدن یا به اصطلاح هوموسی شدن خاک در اثر فعل و انفعالات بیولوژیکی میکروارگانیسم‌ها، به دست می‌آید. اسید هیومیک مولکول پیچیده‌ای است، که به طور طبیعی در خاک، پیت، اقیانوس و حتی آب شیرین وجود دارد.

یکی از بزرگترین منابع اسید هیومیک، لایه‌های رسوبی هستند، که «لئوناردیت» نامیده می‌شوند. این لایه‌ها ابتدا در عمق پوسته زمین شکل گرفته‌اند. سال‌های بیشماری گذشته تا فرآیندهایی باعث بالا آمدن و نزدیک شدن لایه‌های رسوبی لئوناردیت به سطح زمین بشود. هیومیک اسید در اثر تلنبار شدن این لایه‌ها بر روی هم حاصل می‌شود.

لئوناردیت خود یک ماده ارگانیک است، که شرایط زغال سنگ شدن را نداشته و با این ماده نرم قهوه‌ای که درجه اکسیداسیون بالایی دارد، اندکی تفاوت دارد. در واقع فرآیندهایی که زغال سنگ طی می‌کند، در لئوناردیت به انتها نرسیده و در نتیجه ارزش کمتری به این ترکیب معدنی داده می‌شود.

 تجزیه لایه‌های انباشته‌شده اسیدهای ارگانیک، به آرامی و طی میلیون‌ها سال در طبیعت انجام می‌گیرد. در واقع گیاهان، کربن‌دی‌اکسید را از اتمسفر جذب کرده و با استفاده از انرژی خورشیدی زیست‌تو‌ده‌های گیاهی را به وجود می‌آورند. این گیاهان، خوراک حشرات و مهره‌داران نیز می‌باشند. پس از اینکه گیاهان و حیوانات می‌میرند، کربن خود را به طبیعت و به خاک و گل‌های مرطوب پس می‌دهند. این چرخه طی میلیون‌ها سال ادامه دارد و به این ترتیب، مواد ارگانیک انباشته‌شده به صورت فشرده در لایه‌های سطح زمین قرار می‌گیرند.

هیومیک اسید از کجا می‌آید؟

 

 

یکی از منابع لئوناردیت، در همین سال‌های اخیر و طی اکتشافاتی در نیو مکزیکو به‌دست آمده‌است. این منبع غنی از اسید هیومیک و فولیک اسید در طی فرآیند بررسی رسوبات حاوی اسیدهای ارگانیک و بوسیله تکنیک‌های ساده و ابتدایی حفاری کشف شده‌است. در واقع این لایه‌های حاوی اسید هیومیک و فولیک اسید بر هم انباشته‌شده، خیلی نزدیک به سطح زمین بوده‌اند.

سال‌های زیادی را لایه‌های لئوناردیت تحت تأثیر اکسیداسیون بوده‌اند. همین موضوع باعث شده که رسوبات حاوی هیومیک اسید، بالا آمده و تا هفتاد درصد به سطح زمین نزدیک شوند. البته امکان انجام فرآیندهای شیمیایی و مکانیکی اکسیداسیون به طور مصنوعی نیز وجود دارد، اما منابعی که اکسیداسیون طبیعی را تجزیه می‌کنند، مطمئناً ارزش اقتصادی و صنعتی بیشتری دارند.

هومیک اسید چه کاربردی در صنعت کشاورزی دارد؟

 

 

لئوناردیت در واقع نوعی کود کشاورزی نیست. این ماده با ارزش، نقش ترمیم‌کننده را برای خاک و کاتالیزور و محرک‌زیستی را برای گیاهان بازی می‌کند. استفاده از اسید هیومیک یک روش طبیعی و ارگانیک برای تقویت خاک و گیاهان از طریق غنای بخشیدن با مواد مغذی، عناصر کمیاب و ویتامین‌ها می‌باشد. لئوناردیت در مقایسه با انواع محصولات ارگانیک دیگر، رشد گیاهان را به میزان چشمگیری افزایش داده و خاک را حاصلخیز می‌کند.

یکی دیگر از مزایای لئوناردیت، تأثیرگذاری طولانی‌مدت آن بر خاک می‌باشد. در واقع تأثیر خیلی از عوامل بیرونی نمی‌توانند، تأثیرگذاری این ماده را تحت تأثیر قرار دهند. لئوناردیت به نوعی فرآیند تجزیه خود را تکمیل کرده‌است، در نتیجه بر سر جذب موادی مانند نیتروژن با گیاه وارد رقابت نمی‌شود.

سود اقتصادی استفاده از هیومیک اسید برای کشاورزان

 

 

اسید هیومیک ترکیباتی از مواد مغذی به خصوص آهن را در خاک تشکیل داده و در نتیجه شرایط تقویت و تغذیه گیاهان را به بهترین نحو ممکن فراهم می‌کند. این ماده به نوعی منابع غذایی گیاهان را اصطلاح کرده و بهبود می‌بخشند.

گسترش استفاده از هیومیک اسید در صنعت کشاورزی و تا هفتاد درصد بیشتر از قبل، منتج به کاهش سی درصدی میزان استفاده از کودها و آفتکش‌ها شده‌‌است. علاوه بر آن، رشد و گسترش گیاهان سبز، گیاهان زینتی و همچنین مزارع و جنگل‌ها، نتیجه رواج استفاده از هیومیک اسید در صنعت کشاورزی می‌باشد.

همچنین ظرفیت نگهداری آب توسط خاک، با استفاده از اسید هیومیک به میزان قابل‌توجهی افزایش می‌یابد. همین موضوع نشان می‌دهد، که این ماده با ارزش چه تأثیر شگرفی بر مصرف بهینه آب دارد.

اثرات مثبتی که اسید هیومیک برای صنعت کشاورزی دارد، در بعضی از خاک‌ها دوچندان می‌شود. برای مثال مزارعی که در مناطق گرم و خشک هستند، به راحتی می‌توانند خشکی ناشی از کم‌آبیشان را با استفاده از هیومیک اسید جبران کنند. همانطور که می‌دانید نگه‌داشتن رطوبت خاک، یکی از مهم‌ترین خواص اسید هیومیک است.

یکی دیگر از ویژگی‌های بارز و کارآمد هیومیک اسید، قابلیتش در شکستن ین‌های حل‌نشدنی آهن، اکسیداسیون و هیدروکسیداسیون و همچنین آزاد کردن آنان به مرور و درست در زمانی است که گیاهان به آن نیاز دارند.

اما بزرگترین مزیت اقتصادی استفاده از اسید هیومیک، برای خاک‌‌های شنی ضعیفی است که دارای فقر آهن بوده و مواد معدنی مغذی مورد نیاز رشد گیاهان را، کم دارند.

برای مثال مزارعی که کاشت و برداشت محصول از آنان برای بار دوم و یا چندم انجام می‌گیرد، ممکن است دیگر توان و قابلیت کافی برای رشد گیاهان را نداشته‌باشند. اینجاست که اسید هیومیک به کمک خاک کم‌بنیه آمده و جانی دوباره به آن می‌دهد. به این ترتیب می‌توان از هر خاک، بارها و بارها در جهت کشت محصولات کشاورزی استفاده کرد.

علاوه بر مورادی که در بالا ذکر کردیم، علم روز دنیا نشان می‌دهد که حاصلخیزی خاکی که حاوی اسید هیومیک است، در حد چشمگیری افزایش می‌یابد. توان بالا در تبادل کاتیونی یا به اصطلاح CEC، وجود اکسیژن کافی و ظرفیت حفظ رطوبت؛ مهم‌ترین دلایل برای اثبات نقش پر رنگ هیومیک اسید در حاصلخیزی خاک و رشد و کیفیت بالای گیاهان می‌باشند.

مزیت‌های استفاده از هیومیک اسید از چشم‌اندازهای مختلف

 

 

هیومیک اسید به عنوان محصولی به جهان معرفی شده‌است‌، که از سه جنبه مختلف فیزیکی، شیمیایی و زیستی بر خاک اثر مثبت می‌گذارد.

 

مزیت‌های فیزیکی هیومیک اسید:

  • جلوگیری از ترک خوردگی خاک، سیلاب و هرز رفت آب و همچنین پیشگیری از فرسایش خاک به دلیل دارا بودن ترکیبات کلوییدی یا چسب‌سانی
  • کمک به خاک‌های روان‌شده و یا ترک‌خورده و افزایش هوادهی وکارآمدی آن
  • بالا بردن ظرفیت نگه‌داری رطوبت در خاک و مقاومت آن در برابر خشکی
  • تیره کردن رنگ خاک و کمک به جذب هر چه بیشتر نور خورشید توسط آن

 

مزیت‌های شیمیایی اسید هیومیک:

  • تنظیم PH خاک‌های اسیدی و قلیایی
  • تقویت قابلیت گیاهان در جذب آب و مواد غذایی از خاک
  • نقش جذب‌کننده‌گی ین‌های آهن در محیط‌های قلیایی بوسیله ریشه‌ها
  • تغذیه خاک با مواد معدنی و ارگانیک مورد نیاز برای رشد گیاهان
  • بالا بردن قابلیت تبادل کاتیونی
  • تقویت خاک با ویتامین‌هایی مثل؛ N، P، K+Fe، Zn و دیگر عناصر کمیاب
  • افزایش توان جذب نیتروژن توسط گیاهان
  • کاهش فرآیندهای واکنشی بین فسفر و Ca، Fe، MG و AL و حفظ آن برای تقویت خاک. همانطور که می‌دانید، این موضوع موجب بالا رفتن حاصلخیزی خاک به میزان قابل‌توجهی می‌باشد.
  • جلوگیری و متوقف کردن بیماری‌های ناشی از فقر آهن در گیاهان
  • کاهش مواد سمی موجود در خاک

 

مزیت‌های بیولوژیکی اسید هیومیک

  • تحریک آنزیم‌های گیاهی و افزایش محصول‌دهی
  • تحریک رشد گیاه و تکثیر میکرارگانیسم‌های مطلوب در خاک
  • افزایش مقاومت خاک در برابر آفت‌ها و دیگر بیماری‌های گیاهی
  • تحریک رشد گیاه به‌ویژه در جهت عمودی و کمک به دریافت بهتر مواد مغذی خاک توسط گیاه
  • افزایش تنفس و شکل‌گیری هرچه بهتر ریشه گیاه
  • کمک به افزایش کلروفیل، شکر و آمینو اسیدها در گیاهان و سرعت بخشیدن به فرآیند فتوسنتز
  • افزایش ویتامین و مواد معدنی در گیاه و محصول نهایی
  • ضخامت بخشیدن به دیوارهای سلولی در میوه‌ها و طولانی‌تر کردن مدت زمان نگهداری از محصولات بدون ریسک خراب‌شدن
  • افزایش کمیت و کیفیت دانه‌ها و ماندگاری آن‌ها
  • تحریک رشد گیاه با افزایش سرعت تقسیمات سلولی، گسترش بافت و سیستم ریشه گیاه و همچنین افزایش حاصل‌دهی مواد خشک

 

اسید هیومیک، راه‌حلی برای چالش‌های زیست‌محیطی

 

 

فواید اکولوژیکی هیومیک اسید بسیار زیاد بوده و به نوعی این ماده را به راه‌حلی برای مشکلات و چالش‌های محیط زیست تبدیل کرده‌است.

خاک دارای هیومیک اسید تضمینی برای نیترات‌شویی کمتر و بهبود کیفیت مواد مغذی موجود در آن است. سیستم ریشه‌ای گیاه که با محتوای کافی از اسید هیومیک غنی شده‌باشد، از ترکیب شدن نیترات با سم حشرات درآب‌های زیرزمینی جلوگیری می‌کند. بنابراین یک مقدار کم از نیترات، نقش نشانگر و پیش‌نیاز را برای غذاهای حیوانی ارگانیک بازی می‌کند.

علاوه بر این، هیومیک اسید قابلیت این را دارد که مقدار نمک موجود در خاک را کاهش دهد. این موضوع برای گیاهان جوان و نهال‌ها اهمیت زیادی دارد. هیومیک اسید از سوختن ریشه‌ها که به دلیل بالا بودن میزان نمک در خاک اتفاق می‌افتد، جلوگیری می‌کنند.

در آخر اینکه استفاده از اسید هیومیک، یک روش مؤثر برای مقابله با فرسایش خاک می‌باشد. دلیل این موضوع افزایش توانایی خاک در جلوگیری از روان‌شدگی ترکیبات و افزایش سرعت رشد ریشه‌ها و نظم دادن به آن می‌باشد.

اشتراک گذاری
اشتراک گذاری در facebook
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در email
اشتراک گذاری در telegram
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در print